چه کسانی مشمول گرفتن بیمه بیکاری نمیشوند؟
به موجب قانون مقرری بیمه بیکاری به کارگرانی که غیر ارادی شغل خود را از دست داده و دارای کارفرما باشند، تعلق میگیرد، بنابراین دارندگان بیمه اختیاری یا خویش فرمایی مشمول بهرهمندی از مزایای بیمه بیکاری نمیشوند. 
به گزارش راهبرد معاصر؛ غیر ارادی بودن بیکاری، ملاک اصلی برقراری حمایتهای قانونی برای بیمهشدگان بیکار است و عامل اصلی در احراز شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری بر پایه اخراج استوار شده است، به این معنا که بیمهشده کار خود را به اختیار از دست نداده باشد؛ مثلا اخراج به دلیل عدم نیاز نیروی کار یا عدم تفاهم کارگر و کارفرما در ادامه همکاری صورت گرفته باشد.
چنانچه کارگر استعفا دهد یا ترک کار کند و یا بیکاری وی ناشی از خاتمه کار و تسویه حساب باشد، بیکاری غیر ارادی محسوب نشده و طبعا شامل دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد شد، همچنین کارگرانی که برخلاف میل و اراده خود بازخرید شوند ولی آماده کار باشند از مقرری بیمه بیکاری بهرهمند خواهند بود.
ایام استفاده از مقرری بیمه بیکاری جزو سوابق پرداخت حق بیمه کارگران به لحاظ بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت محسوب میشود. بیمه بیکاری به عنوان یک ابزار کاربردی در شرایط خاص در قانون کار گنجانده شده که به واسطه این ابزار کارگران میتوانند در دوره بیمهای خود کمتر متوجه بحران بیکاری شده و فرصتی برای جستوجو برای کار دیگر داشته باشند.
مقرری بیمه بیکاری شامل چه کسانی میشود؟
بیمه بیکاری به کارگرانی تعلق میگیرد که مشمول قانون کار و قانون تامین اجتماعی بوده و حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشند. بیمه بیکاری به کارگران دارای کارفرما تعلق میگیرد که بر اساس آن کارفرما مکلف است ۳ درصد از مزد کارگر را به صندوق بیمه بیکاری واریز کند بنابر این بیمه بیکاری به دارندگان بیمه اختیاری یا خویش فرمایی تعلق نمیگیرد.
لازم به ذکر است که ایام استفاده از مقرری بیمه بیکاری جزو سوابق پرداخت حق بیمه کارگران به لحاظ بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت محسوب میشود.
بر اساس قانون تشخیص برقراری مقرری بیمه بیکاری و اثبات ارادی یا غیر ارادی بودن آن با ادارات کار است و چنانچه کارگری به میل و اراده خود از کار بیکار نشده باشد مشمول دریافت بیمه بیکاری میشود.
چه گروههایی مشمول دریافت بیمه بیکاری نمیشوند؟
قانون بیمه بیکاری بازنشستگان و از کار افتادگان کلی، صاحبان حرف و مشاغل آزاد، رانندگان، کارگران ساختمانی و قالیبافان بدون کارفرما، بیمه شدگان اختیاری و اتباع خارجی را از دریافت مقرری بیمه بیکاری مستثنا کرده است.
چه کسانی مشمول گرفتن بیمه بیکاری نمیشوند؟
کارگران قبل از اینکه برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کنند باید شرایط زیر را داشته باشند:
دارای حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه به تامین اجتماعی باشند
به طور غیر ارادی بیکار شده و آماده کار باشند
جزو اتباع بیگانه و تبعه کشورهای دیگر نباشند
مستمری بگیر بازنشسته و یا از کارافتاده کلی نباشند
در زمره صاحبان حرفه و مشاغل آزاد و بیمه شدگان اختیاری نباشند
شرط داشتن یک سال سابقه مستمر در آخرین کارگاه برای پرداخت بیمه بیکاری با رأی هیات عمومی دیوان عدالت مغایر با قانون تشخیص داده و ابطال شد.
بیمهشدگانی که به علت بروز حوادث غیرمترقبه مانند سیل، جنگ، زلزله و آتشسوزی بیکار میشوند، برای دریافت مقرری بیمه بیکاری، نیاز به داشتن سابقه پرداخت حقبیمه برای مدت زمان خاص ندارند و حتی اگر در روز اول کار بر اثر این حوادث بیکار شوند، با رعایت سایر شرایط مقرر میتوانند مقرری بیمه بیکاری دریافت کنند.
عامل اصلی در احراز شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری بر پایه اخراج استوار شده است به این معنا که بیمهشده، کار خود را به اختیار از دست نداده باشد؛ مثلا اخراج به دلیل عدم نیاز کارگر یا عدم تفاهم کارگر و کارفرما در ادامه همکاری صورت گرفته باشد. بنابر این چنانچه کارگر استعفا دهد یا ترک کار کند و یا بیکاری وی ناشی از خاتمه کار و تسویه حساب باشد بیکاری غیر ارادی محسوب نمیشود و طبعا شامل دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد شد. همچنین کارگرانی که برخلاف میل و اراده خود بازخرید شوند ولی آماده کار باشند از مقرری بیمه بیکاری بهرهمند خواهند بود.
مطابق بند ب ماده ۷ قانون بیمه بیکاری، میزان مقرری روزانه بیمه شده بیکار معادل ۵۵ درصد متوسط مزد یا حقوق و یا کارمزد روزانه بیمه شده است؛ ضمن اینکه به مقرری افراد متاهل یا متکفل تا حداکثر چهار نفر از افراد تحت تکفل، به ازای هر یک از آنها به میزان ۱۰ درصد حداقل دستمزد افزوده خواهد شد. در هر حال مجموع دریافتی مقرریبگیر نباید از حداقل دستمزد کمتر و از ۸۰ درصد متوسط مزد یا حقوق وی بیشتر باشد.
در حال حاضر مدت زمان دریافت مقرری بیمه بیکاری جزو سوابق پرداخت حق بیمه فرد بیمه شده محسوب میشود. افرادی که به طور غیر ارادی از کار بیکار شدهاند، موظفند مراتب بیکاری خود را از طریق ثبت درخواست در سامانه جامع روابط کار وزارت کار به نشانی https://prkar.mcls.gov.ir اعلام کنند. / ایسنا